Юрий Ануфриев: Терроризмди бир гана ракеталар менен жеңүү мүмкүн эмес

АКШнын тышкы саясаты терроризмге каршы турууда кошумча кыйынчылыктарды жаратат, деп эсептейт серепчи.

Терроризмди бир гана ракеталардын жардамы менен жеңүү мүмкүн эмес, деп “Евразиялыктар – жаңы толкун” фондунун президенти Юрий Ануфриев ЕАЭБ өлкөлөрүнүн терроризмге каршы форумунда билдирди.

Анын сөзү боюнча, Батыш демократиясы менен араб монархиялары тарабынан жасалган “гибриддик согуш” Жакынкы Чыгыш менен Африкада сегиз жылга созулуп келет, ошондой эле Ирак жана Сириянын таасирдүү аймактарын “Ислам мамлекети” менен басып алуу ийкемдүү тармактуу түзүмдү түзүүнү камсыз кылды.

“Терроризмди бир гана ракеталык соккулар менен жок кылуу мүмкүн эмес, себеби анын пайда болушу эл аралык кылмышкерлер менен оңой акчага суусагандар тарабынан колдоого алынган”, - деди Ануфриев.

Фонддун башчысы “глобалдык жетекчилик” жана “глобалдык үстөмдүк” концепциясы бүгүнкү күндө АКШнын негизги тышкы саясаты терроризмге каршы күрөштө кошумча кыйынчылыктар жаратарын баса белгиледи.

“Муну менен катар ири чексиз мейкиндиктеги алсыз бытыранды дүйнөдө басымдуулук менен жетекчилик кылуу алда канча ыңгайлуу... Бир убакта дүйнөлүк алдыңкы бир нече оюнчулар Жакынкы Чыгыштагы жоопсуз “геосаясый инженериясына” киришкенин эстен чыгарбаш керек”, - деп билдирди.

Булак: http://enw-fond.ru/den/8416-yuriy-anufriev-pobedit-terrorizm-odnimi-raketami-nevozmozhno.html

Кокустан түндүктөн соккон шамал

Тажикстанда өткөн жылдын август айынын аягында орусиялык мугалимдердин үч чакты десанты түшүрүлдү. Тилчилер, биологдор, химиктер, математиктер, физиктер, информатика жана башка сабактардын мугалимдери. Алардын кээ бирлери Дүйшөмбүдөгү мектептерде иштеп жатышат. Башкалары Тажикстан боюнча тарап кетишкен. Ал эми кээ бирлери ар бир эле саякатчы барууга даай албаган Памирдеги Тоолуу Бадахшанга барып иштеп жатышат. Алардын баары бул орто азиялык республикага эки өлкөнүн өкмөтү менен макулдашылган, “Орус дүйнөсү” фонду тарабынан демилгеленген программа боюнча келишкен. “РР” кабарчылары программанын катышуучулары Костромалык жубайлардыкында конок болушту жана бул демилге Орусияга, Тажикстанга жана эң башкасы өздөрүнө эмнеге керек экенин айтып беришти.

Кандай жек көрүүчүлүк

Биз Дүйшөмбүдөн Гиссар шаарчасына чейин жарым саатта жетебиз. Жолдо бизди МАИ кызматкерлери айыппул үчүн эмес, кызыгуучулуктан улам токтотушат. Москванын номери менен жүргөн унааларга карап, аларга ушундай алыска эмнеге машина менен баруу керектигин билүү кызыктуу. Маичилер орус тилин жакшы билишпейт. Түр үчүн алар камсыздандыруу менен укуктарды айтышат жана акырын адашкан көздөрү менен бизди бул жердеги келгиндердей карап чыгышат. Андан кийин себебин биле албай коё беришет. Бизге Игорь менен Ольга Криныцындардыкына бара жаткан элек.

Мына, бийик дубалдар менен курчалган президенттик мектеп. Типтүү. Мындайлар република боюнча көп курулуп жатат. Туурарагы мектеп эмес, комплекс. Чынында мектептин имаратында программанын катышуучулары үчүн эки жатакана, мугалимдерге арналган эки үй, ашкана бар. Кампуска окшош. Эртең мененки ысыкта мемиреген күзөтчү жүдөйт. Кире бериште – бизге буга чейин Эмомали Рахмонов катары белгилүү болгон, Тажикстандын президенти Эмомали Рахмондун сүрөтү илинүү.

Анын сүрөтү көргөн адамга жаңы конуштар эле эмес, мурда Коммунизм чокусу болсо, азыр Исмоил Сомони деп аталган чокудан да бийик болуп көэрүнөт.

Мектепке кирүү мүмкүн эмес – канчалаган министрликтин жана мекемелердин макулдугун алуу керек. Бирок, анын анчалык деле зарылчылыгы жок. Азыр каникул, баары Ноорузду майрамдоого кетишкен, бул майрам азия элинде Жаңы жыл болуп саналат.

Биз дубалды айланчыктап жатканда, тогуз кабаттуу имараттын балконунда эркек кишинин турпаты пайда болду жана биз жакка карап кол жаңсай баштады. Анын орустарга гана таандык сакалы боюнча Игорь экенин таануу кыйын болгон жок. Ал эми анын ийининен кара чачтуу Ольга жыймайып башбагып карады.

Кан, жер – кантсе да бул күч. Өзүңдөн мындай кусалыкты күтпөйсүң: анткени мекендештерди көрө элегибизге болгону беш күн эле болгон, өз жашоомдо эмес, башканын ичинде болгондой болду, ал эми көз көнгөн образын көргөнүнө ушунчалык кубанды.

Кеттик, кеттик, - деп биз дагы жогорудагылардын жообуна кубана кол булгаладык.

Буюмкордук

Биз буга чейин айылдарга барып көрдүк, көчөдө уктадык, палоону колубуз менен жедик, даарат кагазынын ордуна жергиликтүүлөр сыяктуу ак чопонун кесектерин пайдаландык. Албетте, жакырчылыктан эмес, журналисттик кызыкчылык үчүн. Сыныктан башканын баары жугуштуу дегендей. Кармоочу бар кирме, электроника менен жогорку ылдамдыктагы лифт, ремонттон кийинки чыккан жыт.

— Кофе? — деп Игорь кире бериштен сурады. Жердештерине эмне керек экенин жакшы билет. Антпесе, буга чейин барган жердин баарында чай, чай жана да чай ичтик. Кайсы жерде болбосун, дайыма күнүнө жүз жолудан. Игорь жароокер. Өзүнө кам көрөт окшойт. Жок, кам көрбөйт экен: тигине столдо тамекинин пачкасы. Жубайлардын экөө тең өз жашынан жаш көрүнүшөт. Биз болгону жакшы сакталганбыз деп күлүштү.

Оо, азыр гана байкадым: Игордун сол кулагында сөйкө бар экен! Анчалык чоң эмес, бирок көрүнүп турат. Анткени, күн шооласында жылтырап турганын байкоого болот.

Сөйкөңдү сурап, тажатышкан жокпу деп сурадым. Жок деп жооп берди ал. Болгону үч жолу болду. Биринде – бир кичинекей бала сурады, бирде базарда бирөө тийишти жана жакында илимдер академиясында карыя сөз болду деди. – Сиз мындай учурларда эмне деп жооп бересиз?

— Орус эли абдан көп кырдуу жана ар түрдүү болот. Бул биздин үй-бүлөлүк салт. Чоң атам мага сөйкөнү 18 жашымда салган жана бул модада бааланчу эмес. Мен болгону тукумубузданы акыркы эркекмин.

Кринициндердин тогузунчу этажда кызматтык эки бөлмөлүү батири бар. Бийик, питердик шыптар. Эмеректери аз, негизинен буга чейин бул жерде болгонун пайдаланып келишет; өзүбүз аз сатып алдык, каражат сарптагысы келбегенин түшүндүрүштү: себеби бул жерде канча жашап-иштерибиз белгисиз. Ал эми килемдер дээрлик түлөп кеткендиктен алып салдык – чаң чогултуунун эмне кереги бар, кийин тазалаганча, ушундай эле болгону жакшы, бир жагынан ысык.

Дубалдардын биринде дүйнөнүн саясый картасы илинип турат. Мурду жашаган география мугалиминен калган.

Алардын кенен залында түштөнүүчү стол, ага стулдар жана эмерекке тиешелүү майда бир нерселер бар. Жанында таасир калтыруучу бир нече балдардын сүрөтү турат. Жалпысынан алганда спарталык шартта шжашашат.

Ал эми Ольга баарын билип иш кылары байкалды. Бул жакта элдер эмне менен жашайт экенин көргөндөн кийин биз өзүбүзгө ушуну ойлоп таптык. Буюмдарга болгон мамилебизди кайра карап чыктык дейт.

— Тажиктер: эмнеге орустардын үй-бүлөсүндө балдар аз болот деп бирде сурап калышты. Акыры аларда тигине канча – төртөө-бешөө, - дейт Ольга. —Чын эле – эмне үчүн? Ойлонуп, ойлонуп, баары биздин коом керектөөгө жулкунуп киргенден улам деп чечтик. Же аны-муну сатып алуу керек... Жаңы телевизор, машина, мектепте жек көрүнбөш үчүн балага жаңы телефон. Бала төрөгөндүн ордуна мына ушул иштерди кылабыз. Жалпысынан балдарды буюмга алмаштырып салганбыз.

Криницындер январдагы каникулда Костромага барып келишкен, алар эми өз үйүнө жаңы көз менен карашып, буюмдарынын жарымысыз деле канааттанып жашаса болорун түшүнүшкөн сыяктуу.

— Ошентип түп тамырынан өзгөрдүңүздөрбү?

— Сиздер кандай ойлойсуздар. Эгер алар жерде уктап, италиялык бут кийим эмес, көлөч кийип жүрүшсө, анда алар бактысызбы? Алардын үй-бүлөсүн караңыздарчы – баары жайдары жана бар нерсесине ыраазы болуп жашашат. Баары баалуулуктардан көз каранды.

Биримдиктин үч көзөнөгү бар

Криництер кантип бул программанын катышуучу болуп калышты? Ольга политехникалык колледжде иштечү, ал кесиби боюнча орус тили жана адабияты боюнча мугалим. Кеңешме болуп, жетекчи айтып калды: элдердин достугун калбына келтирип, өнүктүрүүдө мугалимдер үчүн Тажикстанга барып иштей турган программа бар деп. Бул ой дароо Ольганын башын ээлеп алат. Ачык формасы жок, бирок бекем. Үйүмө келип, күйөөмө айттым. Бирок, анегдот сыяктуу тамашадан катары айттым... Бирок, ал бул сунушту таптакыр башкача кабыл алды. Алтымышынчы жылдары Тажикстандын Кулябында кызмат өтөгөн Игордун атасынын коон-дарбыз, тоо булактары жана эшектер тууралуу айткан окуяларын ошол замат эстедик.

Ошентип алар анкета жөнөтүшөт. Баары өзүнөн өзү дал келди. Ал – мугалим. Күйөөсү дагы мугалим, Кандай даражада экенинне баа берүү кыйын. Игорь Шарья шаарынан болот, билими боюнча биолог, Кострома университетинде эмгектенген. Кийин Шарьяда университеттин филиалы ачылып, ошол жакка аны жети жылга директордун орун басары кылып жөнөтүшкөн. Кийин Костромага кайтып келип, ошол жерде биофактын деканы болуп иштеп калат. Бирок, андан кийин аң улоо фирмасында биоресурстар боюнча кеңешчи болуп иштедим.

Ольга Кострома облусунда жыл мугалими наамына ээ болгон. Жалпысынан жөнил менен айтканда, Криницындардын үй-бүлөсүн шаарда жакшы билишет. Ошол үчүн алардын анкетасын кабыл аларына күмөн саноо болгон эмес. Ойлогондой эле болот. Алар мунун баары өздөрү менен болуп жатканына, бул аларга керек экенине, алар муну чын эле каалап турганына аягына чейин ишенишкен эмес. Үйүн, жакшынакай дачасын картошкалары менен, мергенчиликти, итин таштап, баласын жалгыз калтырып кетиши керек эле. Кайдагы Тажикстан, кайдагы мугалимдик. Айтматовдун Кончаловский тарткан “Биринчи мугалим” тасмасындай эле. Мындай чоң бурулуштуу иштер аябай эле көп болот: аны кыймылдатасың, баарына жүз пайыз ишенбейсиң.

Буга чейин алар Тажикстанда болгон эмес. СССР картасында жана кыялында гана көрүшкөн.

Кушка?

— Туура: “Биримдиктин үч көзөнөгү бар: Термез, Кушка жана Мары”.

Бирок, мындай мүмкүнчүлүк болсо, тобокелге барууга эмне үчүн болбосун? Барып, көрүп жана иштеп көрүү керек. Мугалимдер программасы боюнча орусия тараптан 60 миң рубль, тажиктерден 14 миң алышат.

Буга кошо коммуналдык төлөмдөрсүз турак үй, медициналык камсыздандырууга ээ болушат. Тажикстанда жайгашкан Орусиянын Коргоо министрлигинин 201- дивизиясында дарылана алышат.

— Менин эжемди жогорку окуу жайды бүткөндө, көркөм графикалык факультеттен кийин Өзбекстанга мугалим кылып бөлүшкөн, - дейт Ольга, - эжем үйгө ошол жактан ошондо эле качып барган, анткени аны колукту катары уурдагысы келишкен. Ал эми Өзбекстан болсо жаныбызда. Мен ал тургай карыздар менен эсептешүү кызык болот деп ойлодум.

Чукул тобокелге бардык

Игорь менен Ольганын Кострома университетинде зергер-дизайнерге окуган 19 жаштагы кызы бар. Ал ата-энесинин планы тууралуу билгенде, умтулгула, силер бир нерсени өзгөртүшүңөр керек деп айтат. Анан дагы ким мындай куракта ата-энесинин көзөмөлү азыраак болуп, өз алдынча болууну каалабасын!... Университетте андан ата-энесинин иши жөнүндө сурап турушат. Кызы ата-энеси менен сыймыктанат сыяктуу.

Мына ушундай болду. Алар өздөрү байкабаса дагы ичинен авантюрист болуп чыга келишет. Бири Гиссарда тил үйрөтсө, экинчиси – биология менен химиядан сабак берет. Мындан тышкары, Игорду Тажик Республикасынын Илимдер академиясына жарым ставкага Ботаника, физиология жана генетика институтуна кабыл алышат. Анын бул жакты эски илимий байланыштары бар эле. Баяндама менен чыгып сүйлөөгө чакырышат. Ошентип, Академиянын кызматкерлери менен таанышып калат.

Ийгилик деген шундай болушу керек! Бул ага илим менен алектенүүгө, профессиалдук түрдө саякаттоого, биолгиялык коллекцияларды чогултууга мүмкүнчүлүк берет.

Сиздердеги негизги себеп кандай: акчабы же кызыктуу күндөрбү?

— Кызыктуу күндөр, - деп жубайлар бир ооздон жооп беришти.

Бул мына ушундай, муну ар дайым ийгилик коштоп жүрөт, деп күлөт Ольга.

Эгер бир эле жумуш болсо, Игорь бул жакта зеригип кетмек. Ал табиятынан бир нерсеге кызыкпай тура албайт.

Булак: http://expert.ru/russian_reporter/2018/10/vdrug-podul-severnyij-veter/

Ооганстандагы баңгизат менен күрөшүүнүн “тескери таасири”

Ооганстан Ислам Республикасынын (ОИР) Өкмөтүнүн акыркы расмий баяндамалары өлкөдөгү баңгизатты себүүнүн, өстүрүүнүн жана аткезчиликтин көлөмү 90 пайызга көбөйгөнүн далилдейт. Ооганстандын ар кайсы провинцияларында апийим кызгалдагы жердин 320 миң гектардан ашыгына өстүрүлөт. Баңгизат менен күрөшүүгө жумшалган астрономиялык сумма жана мунун жолун жолдогон маңзат өнөр жайынын 90 пайыздык өсүү көлөмү, албетте, бир катар суроолорду туудурат.

АКШнын Башкы инспекциясынын отчетуна ылайык, Ооганстанды калыбына келтирүү үчүн (SIGAR) 2016-жылы Вашингтондун апийимди өстүрүүгө, өндүрүүгө жана баңгизат контрабандасына менен өндүрүүгө каршы күрөшкө кем дегенде эле 8,5 млрд доллардан ашык акча жумшады. Бирок, бул таасирдүү сандар натыйжада терс таасирин тийгизди, ошол эле өндүрүштүн, аткезчиликтин жана баңгизатты себүүнүн өсүшү байкалган.

Талибдерджин режимини кулагандан кийин Ооганстандагы апийимди себүү, өндүрүү жана баңгизат контрабандасынын көлөмү акырындык менен өйдөгө көтөрүлдү. Хамид Карзай президент болуп турган убакта баңгизат менен күрөшүү аракеттери ийгиликсиз болду. Ошентсе да, баңгизаттарын өндүрүү жана эгин аянттарынын көбөйүшүн алдын алууга багытталган аракеттер көрүлгөн. Хамид Карзай баарын чынчылдык менен өлкөдөгү апийим өстүрүү көлөмүнүн көбөйүүсүнө эл аралык күчтөр жооптуу деп айткан.

Президент Карзайдын бийлиги аяктагандан кийин эл аралык күчтөрдүн негизги бөлүгүн ИРАдан чыгаруу менен өндүрүш жана баңгизаттардын контрабандасы улам жогорулаган. Бүгүнкү күнү Улуттук биримдик өкмөтүнүн төртүнчү жылкы башкаруусунда баңгизат себүү жана өндүрүүнүн көлөмү 90 пайызга өскөн. Бул факт азыркы ооган бийлиги баңгизат өнөр жайы менен күрөшүү үчүн тийиштүү күч-аракеттерди көрбөй жатканынын даана көрсөтүп турат.

Адистердин пикири боюнча, бүгүнкү күндө апийим өстүрүүнүн жалпы көлөмүнүн 97 пайызы Ооганстандын бардык бөлүктөрүндө жайгашкан өлкөнүн туруксуз аймактарына туура келет: апийимдиндин 60 пайызы түштүк аймагында, 17 пайыз батышта, 13 пайызы түндүктө, 7 пайызы чыгышта, 3 пайызы түндүк чыгышта жана 0,4 пайызы борбордук аймакта өндүрүлөт. Эгер өткөн жылдары баңгизаттар өлкөнүн саны көп эмес өзүнчө аймактарында өстүрүлгөн болсо, быйылкы жылы баңгизат менен күрөшүү Боюнча министрликтин маалыматы боюнча, баңгизат өстүргөндөр ИРАнын 24 облусунда бар.

2017-жылы Ооганстандагы чийки апийимди өндүрүүнүн болжолдуу көлөмү 9000 метрлик тоннага жеткен, өткөн жылга салыштырмалуу болжол менен 90 пайызга өскөн. Чийки апийимдин орточо түшүмү гектарына болжол менен 27,32 килограммды түзгөн, бул 2016-жылга (23,8 кг гектарынан) караганда 15 пайызга көп. 2017-жылы Ооганстанда өндүрүлгөн баңгизаттардын саны 9000 тоннаны түзсө, ал эми өткөн жылы бул көрсөткүч 4800 тоннага барабар болгон.

Маңзаттарды себүү жана өндүрүү негизинен коопсуздуктун көз карашынан алганда туруксуз аймактарда жана өкмөткө каршы ар кандай куралдардуу топтор көзөмөлдөгөн провинцияларында болот. ИРА өкмөтүнүн статистикасына ылайык, маңзаттар Ооганстандагы согушту каржылаган булактардын 40-60 пайызын түзөт. Апийим өстүрүүнүн эң көп пайдасын согуштук топтор, атап айтканда Ооганстандын 50 пайыз аймагын көзөмөлдөгөн Талибан жана Ислам мамлекети кыймылы көрөт. Буга чейин талибандар менен ислам мамлекети кызгалдак талаасын, ошондой эле өлкөнүн бир катар облустарындагы жер астындагы шахталарды басып алганы тууралуу маалымат тараган.

Маңзаттар жыл сайын Ооганстанга 1,39 миллиард доллар алып келет, бирок дүйнөлүк рынокто анын баасы бул суммадан он эсе жогору, сатуудан түшкөн пайда эл аралык уюшкан топтордун чөнтөгүндө калат. Тилекке каршы, эл аралык коомчулуктун Ооганстанда терроризм жана маңзат менен күрөшүп баштагандан берки 17 жыл ичинде коопсуздук абал жакшырган жок жана маңзат себүү, өндүрүү жана контрабанда дагы токтогон эмес. Тескерисинче, коопсуздук каатчылыгы жана анын айынан маңзат контрабандасы менен өндүрүү күн сайын көбөйүп барат.

Акыркы 17 жылда Ооганстанда маңзат себүү, өндүрүү жана контрабанда менен күрөшүүгө чоң акча жумсалды. Бирок, бул багытта эч кандай сезилерлик жетишкендиктер байкалган эмес. Өткөн жылы НАТО менен эл аралык күчтөр маңзаттарды өндүргөн ири фабрикалар менен борборлор кароолго алынып жок кылынганы жөнүндө рапорт беришкен эле, бирок азыркы учурда өлкөнүн түштүгүндө, чыгышында, түндүгүндө жана батышында маңзат контрабандасы жана өндүрүшү боюнча жүздөгөн ири борборлордун иштеп жатканы туурасында анык маалымат бар. Ооган өкмөтү менен эл аралык күчтөр бул борборлордун бар экени жөнүндө эч нерсе билбейт экенин элестетүү кыйын. Ошондой эле, Ооганстанда көбүнчө өкмөт чиновниктери менен биргелешип иштешкен жүздөгөн кесипкөй маңзат аткерчилери эркин жүрүшөт.

Эл аралык күчтөр өткөн жылы маңзаттарды өндүрүү жана таңгактоо боюнча 100гө жакын заводду жок кылышкандыгы жөнүндө билдиришкен. Бирок, Кабул маңзат менен күрөшүү үчүн дүйнөлүк коомчулук менен биргеликте эл аралык күчтөр тарабынан колдонулган күрөш ыкмаларына канааттанбайт. Ооганстандын өкмөтү өзүнүн өлкөсүн маңзаттын курмандыгы деп эсептейт жана буга күнөнү чет элдиктерге жүктөйт.

Ооган эли жана аймактагы мамлекеттер маңзатты өндүрүүдөн, контрабандадан жана пайдалануудан чоң зыянга учурады. ИРА дүйнөдөгү маңзаттардын чоң бөлүгүн ташып жеткирип берүүчү болуп саналат. Ооганстандын түштүгүндөгү Гельманд провинциясында эле бардык дүйнөлүк маңзаттардын 90 пайызы өндүрөт. ИРАнын аймагы дүйнөнү 80 пайыз героин менен камсыз кылат.

Ооганстандын өзү дагы маңзат мафиясынын курмандыгы болуп саналат. Өлкөдө 4 миллионго жакын адам маңзатка көз каранды экени аныкталган. Аларды Кабулдун кээ бир көчөлөрүнөн өтө боор орурлук абалда көрүүгө болот. Ошол эле учурда, Ооган өкмөтүндө маңзатка көз карандыларды чогултуу, дарылоо жана иш менен камсыз кылуу боюнча узак мөөнөтүү жана ар тараптуу программасы жок. Маңзаттарды керектөөнүн көбөйүшү ооган коому үчүн олуттуу коркунуч болуп саналат.

Байкоочулар баңгизат контрабандасы жана өндүрүүгө каршы күрөштүн ордунан чыкпаган себеби ачык-айкын башкаруу механизмдери менен башкаруу чечимдеринин, ошондой эле бийликтин зарыл жоопкерчилиги менен эркинин жоктугунда деп эсептешет.

Саясий туруксуздук, өкмөт тарабынан Ооганстандын аймагын көзөмөлдөөнүн кыйла начарлашы, коопсуздук каатчылыгы, жемкорлук, алсыз мамлекеттик башкаруу, ылайыктуу алтерьнативдүү өсүмдүктөрдүн жоктугу, кээ бир өкмөттүк чиновниктердин контрабандачылар менен байланышы жана өлкөнүн ичиндеги бийликтин, ошондой эле эл аралык коомчулуктун эркинин жоктугу маңзаттардын контрабандасына, өндүрүлүшүнө, эгилүүсүнүн өсүшүнө түрткү берген негизги факторлор болуп саналат.

Баңгизатка каршы күрөшүү Ооганстандын коопсуздук күчтөрү менен өкмөтүнүн ишиндеги артыкчылыктардын бири болуш керек. Бул ордото, Ооган өкмөтү өлкөдөгү согуш менен ушунчалык алек болуп жаткандыктан, маңзат жана апийим плантацияларын жок кылуу маселесине көңүл бурууга мүмкүнчүлүк жок.

Эл аралык күчтөр өздөрүнүн мисиясынын башында эле баңгизат менен күрөшүүгө олуттуу көңүл бурган эмес. Анан калса, Гельманддагы англиялык жана америкалык күчтөрдүн ушул провинцияда кылмыштуу уюмдар менен макулдашканы тууралуу маалымат бар. Эгер бул чын эле ушундай болсо, анда Ооганстанда маңзат индустриясы менен күрөштө тез ийгиликке жетүүнү ойлобой эле коюугай болот.

Булак: http://afghanistan.ru/doc/121197.html

Кыргызстандын айыл жашоочулары окутуу орус тилинде жүргүзүлгөн мектептерди ачууну суранып жатышат

Орус тилин Кыргызстандын региондорунда өнүктүрүү керек, ал өлкөгө керек жана муну жашыруунун кажети жок.

Мындай көз карашын республиканын парламентинин СДПК фракциясынын депутаты Төрөбай Зулпукаров билдирди.

Саясатчынын сөзүндө, Кыргызстанда орус тили чоң роль ойнойт.

“Борбордо миллиондон ашык адам жашайт. Окутуу борбордогу мектептердин 80 пайызында орус тилинде жүргүзүлөт. Буга өлкөдө кыргыз тилине караганда, орус тилиндеги китептер менен сапаттуу окуу программалары себеп болуп жатат.

Зулпукаров өлкөдө кыргыз тилин өнүктүрүү үчүн орус тилинен баш тартпоо керек, ал эми тескерисинче орус тилине көбүрөөк көңүл бөлүү зарыл деп эсептейт. Мамлекеттик тилде сабактарды окутуунун материалдык базасында көйгөйлөр бар экендиги жашыруун эмес”, - деп тактады.

“Бишкекте бул боюнча көйгөй жок, бирок региондордо бар. Мисал келтирейин. Мен Ош областынын Ноокат районунда көп болом. Бул өлкөнүн түштүгүндө. Мектептерде орус тилинин ролун күчөтүү боюнча ата-энелер тарабынан көп сунуштар түшөт. Себеби, буга байланыштуу райондордо жана айылдарда көйгөйлөр бар. Эгер ал жакта мугалимдер жетиштүү болсо, анда орус тилин үйрөткөн мектептердин санын көбөйтүү керек”, - деп белгиледи ал.

Парламентарий Исанов айыл округунун жашоочусунан айылга орус тилдүү мектеп ачуу жөнүндө сунуш келип түшкөндүгүн мисал катары айтып өттү.

“Өкүнүчтүүсү бул суроонун чечилиши азынча ордунан козголо элек, анткени бул үчүн ылайыктуу инфратүзүм жок. Ушундай эле суроо-талаптар Гулистан айылынан, райондун борбору Ноокат шаарынан келип түшүүдө”, - деп кошумчалады ал.

Белгилей кетсек, орус тили Кыргызстанда расмий макамга ээ – бул пункт республиканын Конституциясында жазылган.

Көптөгөн кыргызстандык мектептер менен жогорку окуу жайларда окутуу орус тилинде жүргүзүлүп келет.

Булак: http://pikir-klub.kg/aktualno/1114-zhiteli-sel-kyrgyzstana-vse-chasche-prosyat-otkryt-shkoly-s-russkim-yazykom-obucheniya.html

Өзгөчө пикир

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8